CopyLeft
Home | News | CopyLeftCops | MixNix | Open 9-5 | LigLog | SiteMap | Zoeken | About
 
CopyLeft Cops
 

links naar artikels
 

Het voordeel van "Open Source Software" voor het onderwijs

Jarenlang beheerste een bedwelmende stilte het debat  over het nut en de noodzaak van informatica in het onderwijs. Schoorvoetend  groeide het besef dat de computer bij uitstek een hefboom kan zijn om allerlei  noodzakelijke vernieuwingen los te wrikken. De computer biedt immers de kans om  eindelijk echt het zelfstandig, individueel en gedifferentieerd leren aan te  bieden op verschillende onderwijsniveaus. Het belang van computers op school is  inmiddels evident en de echte weerstand ertegen is verdwenen.

Jarenlang beheerste een bedwelmende stilte het debat over het nut en de noodzaak van informatica in het onderwijs. Schoorvoetend groeide het besef dat de computer bij uitstek een hefboom kan zijn om allerlei noodzakelijke vernieuwingen los te wrikken. De computer biedt immers de kans om eindelijk echt het zelfstandig, individueel en gedifferentieerd leren aan te bieden op verschillende onderwijsniveaus. Het belang van computers op school is inmiddels evident en de echte weerstand ertegen is verdwenen.
     Na de oproep van de Vlaamse regering in december 1999, om op ruime basis informatica in de scholen toe te gaan passen, schoten initiatieven als paddestoelen uit de grond  (Regionaal Expertisenetwerk Antwerpen, Pienternet, Digikids e.a.). Voor de meeste leerkrachten was de computer iets geheimzinnigs. Degenen die er wel enthousiast over waren, kregen direct allerlei taken op dat nieuwe terrein toegeschoven. Ze werden al gauw koning en keizer tegelijk, maar dan wel in het land der blinden en zonder kleren aan. Inmiddels heeft zelfs de meest verstokte digibeet in onderwijsland in de gaten dat de computer en het onderwijs bij elkaar horen. Niet dat iedereen nu direct dolenthousiast is, maar je komt vandaag de dag nergens meer een radicaal njet tegen. Wel onwennigheid en angst, geen verzet. Iedereen in het onderwijsveld erkent dat ICT (informatie- en communicatietechnologie) er gewoon bij hoort. Het kunnen ophalen en toepassen van gedigitaliseerde informatie bijvoorbeeld is inmiddels terecht een erkend leerdoel.Problematisch zijn nu nog de beschikbaarheid van voldoende hardware, de scholing van leerkrachten en de aanschaf, beheer en onderhoud van zowel hardware als software. Bovendien heeft het Ministerie Van Onderwijs absoluut te weinig aandacht voor de ontwikkeling van applicaties en standaardisatie. De overheid denkt blijkbaar dat het kwistig uitdelen van computers de klus klaart.
     Wel integendeel, dan begint het pas. Vreemd genoeg staan alle teksten over onderwijsvernieuwing steeds bol van begrippen als "de flexibiliteit van het denken", "leerlingenparticipatie", "ervaringsgericht werken" en "kritische ingesteldheid". Dezelfde "hoge" verwachtingen gelden echter blijkbaar niet meer wanneer het gaat over die o zo belangrijke nieuwe vaardigheid: het vlot gebruik van computers in steeds meer facetten van het dagelijkse leven.Want wat ontdek je wanneer je de computeropleidingen die aangeboden worden aan de meerderheid van leerlingen en leerkrachten, eens grondig onder de loep neemt? Bijna zonder uitzondering bestaan deze uit niets anders dan een inleiding tot het gebruik van commerciële softwarepakketten die één van de volgende gebieden behandelen: tekstverwerking, werken met rekenbladen, creëren van websites, communicatie via Internet. Deze software komt bovendien bijna zonder uitzondering van éénzelfde leverancier, met name Microsoft. De nadruk van deze "opleidingen" ligt meestal enkel op "passief gebruik" en in de praktijk dan nog uitsluitend op het gebruik van dure commerciële producten. Veroorzaakt dit enkel een ongezonde dominante positie van Microsoft in het onderwijslandschap of liggen er nog andere gevaren op de loer? Hoe een computer echt werkt, welke structuur erin zit bijvoorbeeld, wordt tijdens deze cursussen niet bijgebracht. Dat zou nog niet zo erg zijn, moesten er mogelijkheden zijn om zich buiten dit circuit bij te scholen. Dat is absoluut niet het geval. Sterker nog, het ministerie wil er niet aan beginnen, vindt het niet zinvol. Terwijl het wel buitengewoon nodig is, wil je de nieuwste ontwikkelingen kunnen volgen en die ook weer aan de leerlingen kunnen overdragen. Immers hoe de gebruikte software in elkaar steekt, wat het verschil uitmaakt tussen goede of slechte software, wat de algemene kenmerken zijn van het eigenlijke probleem dat de software helpt oplossen, hoe men zelf tot het schrijven van degelijke software kan komen, dat alles laat men zonder nadenken aan de "specialisten" over. Er is nog een andere hardnekkige drogreden die men vaak van stal haalt:"De huidige software is zo gebruiksvriendelijk dat we ons dus de moeite kunnen besparen om te leren hoe informatica en software functioneren".
     Bestaat er dan geen ICT benadering die perfect past bij de universele onderwijswaarden zoals het leren leren, gelijke kansen, vrij onderzoek,... om niet te vergeten zelfstandig evalueren, kritisch overdenken, doelgericht structureren om tot zinvolle kennis te komen. Toch wel, er bestaat immers "Open Source Software".
Open source Software is de verzamelnaam van alle software waarvan de broncode ("source") beschikbaar is voor, en aanpasbaar door iedereen, en die daardoor bovendien meestal gratis verkrijgbaar is. Er is maar één beperkende voorwaarde, nl. dat die aanpassingen ook vrij beschikbaar moeten zijn en blijven voor de gemeenschap. Dit soort van software licentie is dus fundamenteel verschillend van wat commerciële producenten aanbieden. Open Source Software promoten vertrekt vanuit het besef dat deze software een enorm potentieel aan toegevoegde waarde te bieden heeft aan het onderwijs. Volgende argumenten bevestigen deze meerwaarde: De mogelijkheid om in de programmacode zelf te gaan kijken biedt, boven op de vrijheid van onderzoek, een educatieve toegevoegde waarde die geen enkele commerciële aanbieder kan evenaren.
De Open Source filosofie sluit door zijn fundamenteel democratische instelling naadloos aan bij universele onderwijswaarden zoals: het openstaan voor andere meningen en inzichten, gelijke kansenvoor alle inkomensklassen, samenwerking over grenzen heen,zelfontplooiing en zelfbeschikking, ervaringsgericht werken, aankweken van een kritische reflex, stimulering van de flexibiliteit van het denken, onafhankelijkheid, pluralisme, keuzevrijheid enz... Het gratis zijn van de software biedt de mogelijkheid aan scholen om enerzijds hun uitgaven voor informatica onder controle te houden, en om anderzijds hun leerlingen verschillende alternatieven voor een zelfde probleem of taak te laten uitproberen. Open Source Software is bij uitstek geschikt voor de ontwikkeling van educatieve software: de openheid biedt de zekerheid dat iedereen die potentieel kan bijdragen(leerlingen, ouders, leraars,hogescholen en universiteiten) ook effectief de kans krijgt om bij te dragen, en dat die inspanningen en resultaten voor de hele gemeenschapbeschikbaar zullen blijven in de toekomst. De ontwikkeling van Open Source Software sluit een commerciële samenwerking en distributie niet uit: uitgevers kunnen juist een meerwaarde leveren aan educatieve Open Source Software projecten door de uitgaven te verzorgen van deze software, tezamen met extra multimediaal materiaal. Vrij beschikbare software van hoge kwaliteit beschermt het onderwijs tegen de wurgende greep van dominante softwareproducenten. Dit leidt tot kritische keuzevrijheid en de bijhorende competitieve klantgerichtheid, wat op zijn beurt een ICT opleiding van hogere kwaliteit tot gevolg heeft.
     Het succes van een op Open Source Software gestoeld ICT onderwijs staat of valt met de mate waarin de overheid bereid en in staat is de bevolking te stimuleren om eraan mee te werken. De grondgedachte is immers dat mensen zich aangesproken voelen om vrijwillig en onbaatzuchtig bij te dragen tot iets dat nuttig is voor de gemeenschap. Gelukkig zijn er nog mensen die niet wachten tot de overheid het licht ziet. Enkele projecten, zoals Etos er één is, proberen de onderwijswereld in te lichten over de potentiële meerwaarde in afwachting dat inrichtende overheden zelf voldoende ondersteuning en informatie aanbieden. Zulke initiatieven drijven op dezelfde dynamiek en hetzelfde enthousiasme welke al decennia lang de motor zijn achterjeugdbewegingen, sportclubs, amateursgezelschappen enz... Deze dynamiek kan zonder twijfel ook aangeboord worden bij de invoering van een ICT onderwijs dat democratisch en toekomstgericht is. De voorbeelden in het buitenland zijn er, Frankrijk en Mexico om er maar twee te noemen. Hopelijk wordt ook bij ons het roer snel omgegooid.

Think Twice  30/10/2004  

Sterk ge├»nspireerd door de inzichten en de idee├źn van Herman Bruyninckx


Home | News | CopyLeftCops | MixNix | Open 9-5 | LigLog | SiteMap | Zoeken | About